مزاياي سواد اطلاعاتي

 

نويسنده : فرض الله عزيزي

سواد اطلاعاتي چيست؟
        اصطلاح سواد اطلاعاتي بعضي اوقات ترجيحا به عنوان اطلاعات مناسب و بطور عموم به عنوان توانايي دسترسي ، ارزيابي ، سازماندهي واستفاده از اطلاعات در يك تنوع از منابع تعريف شده است براي اينكه كسي داراي سواد اطلاعاتي گردد بايد چگونگي وضوح يك موضوع يا ناحيه اي از دستورالعملهاي مورد نياز را بشناسد. انتخاب اصطلاحات مناسبي را براي روشني مفهوم يا موضوع  مطابق دستورالعمل يك خط مشي جستجو انتخاب كند كه منابع مختلف اطلاعاتي و روشهاي متنوعي كه اطلاعات را سازماندهي مي نمايد فرموله كند.

 

        تسلط به سواد اطلاعاتي به معناي واقعي آن مي تواند بستر لازم براي توانمند سازي پ‍ژوهشگران را در برنامه ريزي بهتر براي مديريت فرايند پژوهش و دسترسي به اطلاعات مناسب براي هر مرحله از كار و نهايتا توليد دانش جديد بوجود آورد . ايجاد انگيزه و جرات دست زدن به فعاليتهاي پژوهشي از ديگر مزاياي سواد اطلاعاتي است و به اطمينان مي توان گفت كه بين سطح سواد اطلاعاتي در يك جامعه و ميزان رشد دانش در آن جامعه رابطه مستقيم دارد .

 

كاربرد سواد اطلاعاتي و مهارت در آن

        ايده سواد اطلاعاتي بطور گسترده به عنوان توانايي تشخيص اطلاعاتي و شناسايي ، ارزيابي و استفاده اطلاعات بصورت موثر كه در ارتباط با رشد بخش هاي آموزشي در چند سال مي باشد بيان شده است ، در حاليكه در محيط كار كارفرماها و مديران احتمالا بيشتر در مورد نياز به مهارت رايانه و فن آوري اطلاعات توجه نموده اند . به محض اينكه فن آوري اطلاعات يكپارچه و كاربر دوست مي شود احتمالا به سوالاتي در مورد اينكه افراد چگونه با هم در ارتباط متقابل بوده و كاربرد اطلاعاتي را كه فن آوري در اختيار آنها قرار مي دهد معطوف خواهد شد . در سازمانهايي كه كاربران به كشمكش با فن آوري اطلاعات ادامه مي دهند و نياز سالانه براي تصميم گيري ها ، حل مشكلات ، تحقيقات و پيشنهادات وجود دارد كارمندان به توانايي رفتار با اطلاعاتي كه به تنهايي بعنوان اهميت اوليه مي باشد نياز دارد .

 

كاربرد سواد اطلاعاتي در مهارت هاي پيشرفته

        سواد اطلاعاتي به مهارتهاي فناوري اطلاعات وابسته است . فرد باسواد از نظر فناوري اطلاعات قادر است تا رايانه ها ، نرم افزارهاي كاربردي ، پايگاههاي داده و فناوريهاي ديگر را براي انجام امور گوناگون مربوط به تحصيل ، حرفه و امور شخصي خود به كار گيرد . بنابراين افرادي مايل هستند تا به سواد اطلاعاتي دست يابند بايد مهارتهاي تكنولوژيكي مربوطه را كسب كنند .

        گزارش سال 1999 انجمن ملي اطلاعات در مورد تفاوت دو واژه فوق الذكر به شرح زير مي باشد . سواد اطلاعاتي شامل محتوا ، ارتباطات ، تجزيه و تحليل ،‌ جستجوي اطلاعات و ارزشيابي آن مي باشد در صورتي كه فناوري اطلاعات بسيار فراتر از مفهوم سواد رايانه اي است و به فهم عميق و رو به افزايش فناوري و استفاده  ماهرانه از آن مي پردازد . سواد اطلاعاتي آغازگر ، حافظ و توسعه دهنده يادگيري مادام العمراست از طريق قابليتهايي كه فناوريها فراهم كرده اند .

 

تاثيرات سواد اطلاعاتي روي نگرشهاي دانشجويي

        دانشجويي كه سواد اطلاعاتي دارد اطلاعات را به خوبي بازشناسي مي كند و به صورت مركزي با ديدگاهها و چالشهاي روزمره و حياتي برخورد مي نمايد ، اين دانشجو مي داند چه موقع اطلاعات را در ماوراي دانش شخصيش جستجو نمايد يا به چه نحو سوالات را طرح نمايد كه وي را به اطلاعات مناسب رهنمون نمايد و كجا آن اطلاعات را جستجو نمايد چنين دانشجويي مي داند چگونه تنوع منابع و قالبها را به منظور بهتر قرار دادن اطلاعات به منظور بحث در باره يك نياز خاص جستجو نمايد . او اطلاعات را بصورت انتقادي و كارآمد ارزيابي مي نمايد و از اطلاعات به طور دقيق و خلاق استفاده مي نمايد .

 

استفاده از سواد اطلاعاتي بوسيله اساتيد و مديران

        اساتيد و مديران از فناوريهاي رايانه اي و اطلاعاتي براي بهبودي نقششان در فرايند آموزش استفاده مي نمايند . در اين زمينه چندين مثال در ذيل مي آيد :

-    استفاده از ابزارهاي رايانه اي براي ثبت و نگه داري ساده و موثر اطلاعات در وظايف مديران  ، كمك به رفتارشان در اوقات فراغت براي آموزش يا توسعه شغليشان .

-    خروج از انزوا بوسيله استفاده از قابليت هايي نظير پست الكترونيكي و اينترنت براي ارتباط با همكاران ، والدين و جهان خارج .

-    افزايش فعاليتهاي توسعه شغلي بوسيله رشته هايي كه از طريق آموزش از راه دور انجام مي شود و دسترسي به تحقيقات آموزشي و دسترسي منابع كلاسي پلان هاي درسي و غيره .

 

منابع و ماخذ:

1.  فتاحي ، رحمت الله ، سواد اطلاعاتي  و بهسازي رفتار اطلاع يابي پژوهشگران : ضرورت ادغام سواد اطلاعاتي در فرايند پژوهش و توليد(http://web.um.ac.ir/~fattahi/information%20literacy.htm)

2.  بروس ، كريستين سوزان ، مترجم : حسن صياميان ، تجربيات سواد اطلاعاتي در محيط كار(1)(http://www.irandoc.ac.ir/date/e-j/vol5/siamian.htm)

3.     زماني ، عشرت ، استانداردهاي سواد اطلاعاتي(http://www.irandoc.ac.ir/etela-at/19/19-1-2-6.htm)

4.  انجمن كتابداران آموزشگاهي ، مترجم: فرض الله عزيزي ، آموزش استانداردهاي سواد اطلاعاتي به دانشجو : شاخص ها و استانداردها (http://www.farzollah.blogfa.com/8411.aspx)